Tản mạn – Trang 3

Đôi lời cho “Chiếc lư đồng mắt cua”

Tôi quý văn phong của cụ Nguyễn Tuân đã lâu, nhưng để gọi là hiểu về cái văn phong ấy, dù chỉ là trong thuở ban đầu mới tạo hình, thì phải đến tận những ngày Tết Ất Mùi 2015. Ở đây, tôi xin mạnh dạn mạn phép dùng từ “hiểu”, bởi vì trong “Chiếc lư đồng mắt cua”, có một tôi – Nguyễn Tuân hãy còn rất trẻ, rất hoang mang và cũng rất bế tắc, hệt như tôi bây giờ vậy! Ngẫm lại mà xem, ai cũng đã từng một lần tuổi trẻ như vậy, chỉ là hình thức khác nhau muôn hình vạn trạng mà thôi.

Một đêm khó ngủ, tôi lấy ra từ bàn sách cuốn “Chiếc lư đồng mắt cua”, nhân nói về cuốn sách ấy, tự tôi cũng thấy có một chút thẹn khi lần đầu nhìn thấy nó ở hội sách, tôi đã đắn đo cân nhắc những ba bốn bận, cầm lên đặt xuống rồi lại nhẩm tính tiền trong ví, dù nó chẳng đáng bao nhiêu, về sau mới quyết tâm mua cho bằng được, đổi lại phải ngậm ngùi đặt cuốn “Hội hè miên man” lại trên kệ sách với cái hẹn “lần sau” lần thứ năm hay sáu gì đó. Cho nên, mua sách cũng phải có duyên là vậy! Lại nói về cái đêm khó ngủ, nói thật lòng, vì là thể loại tự truyện, “Chiếc lư đồng mắt cua” tuyệt đối không phải loại sách có mạch dẫn gay cấn gì, càng không phải loại sách khiến người ta thức trắng đêm để đọc một mạch, và dĩ nhiên cũng không phải sách dễ đọc. Biết là thế, nhưng lúc ấy tôi lại ngu si cho rằng mình cần một cái gì đó để dỗ ngủ, dễ ngủ, mà không đánh giá hết được sức hút của cuốn sách, để rồi khi nhìn lại, đồng hồ trên tường đã quá hai giờ khuya được mười lăm hai chục phút, còn chữ trong sách cũng đã cạn đến âm tiết cuối cùng. Cái cuốn tôi đi một mạch hết cả cuốn tự truyện, nửa phần là văn phong chữ nghĩa, nửa phần là cái đầu tỉnh táo càng đọc càng tỉnh của mình, chứ không hẳn vì những cái “bế tắc”, “hoang mang” hay “trụy lạc” mà người ta thường gán cho “Chiếc lư đồng mắt cua”.

Nguyễn Tuân hay được ca tụng là bậc thầy sử dụng tiếng Việt, còn tôi, tôi lại cho rằng cụ là một tay chơi tiếng Việt thứ thiệt! Đọc văn Nguyễn Tuân giai đoạn này, tôi không thể không nghĩ đến Nguyễn Công Trứ, tạm bỏ qua những đàn ca hát xướng, những bế tắc vô định toát ra từ nội dung, duy chỉ xem xét cái khí chất dụng văn, thì cả hai đều ngông không chịu nổi. Ngông là sao? Ngông là mặc kệ hết những cái ước lệ phàm tục đi, mặc kệ hết những cái quen thuộc phổ biến đi, từng câu từng chữ dù chỉ là để nói đến những cái quen thuộc, cũng phải làm sao cho nó trở nên khác thường, để rồi cũng cùng là đặc tả cái sự vật ấy, cái cảnh tình ấy, cái cảm xúc ấy, nhưng ấn tượng do ngôn từ gây ra lại mạnh đến mức như lấy búa mà giáng vào đầu chứ không đơn thuần là thấm nữa! Thô bạo như vậy, khác thường như vậy, thì không phải là bậc thầy, ấy là tay chơi mới đáng! Bậc thầy, họ xem ngôn ngữ như đền thờ, còn tay chơi, họ xem ngôn ngữ như cái thú. Ở đền thờ thì không được ngông, nhưng đã là thú chơi thì càng ngông mới gọi là sành sỏi. Để minh họa cho cái sự ngông này, chẳng cứ phải tìm phải nhớ, chỉ cần tùy tiện lật bừa một trang, rồi ngồi cất công gõ lại để mọi người cũng thưởng lãm: Đọc tiếp “Đôi lời cho “Chiếc lư đồng mắt cua””

Dạ Cổ Hoài Lang – bi kịch tha hương

Đôi dòng giãi bày! Ngót nghét mà đã hơn nửa năm tôi không đi xem kịch, càng đáng trách hơn là đã hơn một năm cộng thêm cái ngót nghét nửa năm ấy tôi không viết bất kỳ bài cảm nhận nào cho kịch. Âu cũng là do bản tính lười nhác, yếu bóng vía, không đọ lại nổi những cái sân si tầm thường ở đời, tâm không tịnh, đầu óc không thanh thản, nên không làm sao viết được cái gì ra hồn. Nhưng ở đời, không ai có thể chạy trốn bản chất của mình cả đời, mà nhất là chạy trốn nó chỉ để theo đuổi những cái phù phiếm nhất thời, cho nên dù có bỏ đi xa đến đâu, cuối cùng tôi vẫn thấy mình vòng về sân khấu, vòng về cái nơi cho tôi được sống những tháng ngày thanh xuân đúng nghĩa. Hôm nay là ngày lễ tình nhân, tôi lại đi xem kịch, nhưng không phải đi với tình nhân, cho nên đời này mạn phép được xem kịch như tình nhân vậy. Ấy là chưa kể, vở hôm nay tôi xem tên là “Dạ Cổ Hoài Lang”, với tôi nó lại chuyển nghĩa thành “có nhớ thì mới tìm về”, thật ý vị biết bao!

Lần trở lại này với tôi có rất nhiều ý nghĩa, thậm chí nếu bỏ qua cái khoảng hơn nửa năm đã nói ở trên thì bản thân vở “Dạ Cổ Hoài Lang” cũng lập khá nhiều kỷ lục trong suốt bốn năm tuổi đời tôi miệt mài ở khán phòng sân khấu. Trước hết, đây là vở bi kịch đầu tiên tôi được xem, nếu tính cả vở “Bí mật vườn Lệ Chi” thì vở này vẫn ăn đứt về cái khoảng u ám và bế tắc. Thứ đến, đây là vở ít diễn viên nhất tôi từng xem, từ đầu đến cuối vỏn vẹn chỉ có 4 nhân vật vừa có thoại vừa có hình, nếu tính cả những vai có thoại không hình thì cũng chỉ có 5 nhân vật. Tiếp theo, đây là vở đầu tiên tôi xem ở sân khấu số 7 Trần Cao Vân, góc nhìn có vẻ ổn hơn so với sân khấu Idecaf và nhà hát Bến Thành. Cuối cùng, đây là vở khiến tôi phải khóc nhiều nhất, nếu tính gộp cả phim và kịch thì đây vẫn là lần khóc nhiều nhất (Vầng! Khóc thấy cha thấy mẹ luôn!).

Được biết “Dạ Cổ Hoài Lang” vốn là một vở kinh điển, lần này chỉ là tái diễn, qua bao bận sóng đời đẩy đưa, trong số các diễn viên từng đóng vở này, người ở lại đến tận hôm nay cũng chỉ còn có NSƯT Thành Lộc, còn thì thay diễn viên hết cả. Tôi sinh sau đẻ muộn, với cái nghiệp mê xem kịch thì lại càng muộn mằn ít tuổi, cho nên chưa kịp có cái duyên xem vở này từ trước với dàn diễn viên cũ. Thì thôi duyên đến lúc nào ta đón nhận lúc ấy, tạm bỏ qua những cái so sánh hay dở thường tình giữa các thế hệ, hôm nay tôi chỉ nói đến vở “Dạ Cổ Hoài Lang” với những Thành Lộc, Hữu Châu, Vân Trang và Lương Thế Thành.

Để tiện nhập đề, có lẽ trước tiên nên nói về những cái ám ảnh nhất của vở kịch.

Dù khái niệm “quê hương” được nhắc đi nhắc lại khá nhiều lần, cái đọng lại sau cùng thật sự vẫn là khái niệm “tha hương”. Ở đây, “tha hương” không chỉ có nghĩa là rời ra đất mẹ, tha hương còn có nghĩa là lạc mất gia đình, dù thật ra họ vẫn đang sống sờ sờ trước mắt. Cái “tha hương” của “Dạ Cổ Hoài Lang”, nó thê thiết lắm, bi thảm lắm, bởi vì nó cho ta nhìn thấy “biệt ly” trong “đoàn tụ”, bằng lối dẫn dắt đi đến tận cùng của cô độc, của mất mát, của thương tâm, ngay cả khi con người ta vẫn còn có một nơi mà họ tưởng đó là “gia đình”.

Bên cạnh đó, bi kịch của “Dạ Cổ Hoài Lang” còn được điểm xuyết thêm bằng những nghịch lý, tuy nhói lòng nhưng cũng rất trung thực và công bằng. Trung thực ở chỗ nó đặc tả rất đúng hoàn cảnh của những người xa xứ ở cái tuổi gần đất xa trời, mà thông qua ngôn ngữ sân khấu, cái hoàn cảnh ấy được nhấn nhá đến ám ảnh bằng chi tiết bức tranh quê hương được vẽ trên tấm vải chắp vá từ những miếng ga trải giường ở viện dưỡng lão, hay chi tiết tự kỷ ám thị những cái ống khói vô hồn thành người phụ nữ mặc áo dài đội nón lá của một ông già thất thập cổ lai hy,… . Còn công bằng ở chỗ nó không đánh đồng tha hương lên tất cả những người xa xứ, mà thông qua quy luật nhân quả ở đời, nó chỉ kết luận một cách lấp lửng rằng tha hương như một cái giá phải trả cho những hành động sai lầm trong quá khứ. Nhân vật ông Tư tưởng như tha hương, suy đến tận cùng lại không phải là người bị quê hương chối bỏ, lại cũng không phải là đối tượng gây ra bi kịch, kết cục của ông đơn thuần chỉ là kết cục của một người quá nặng lòng với cái mà những người thân thuộc của ông đều ra sức chối bỏ – một lần nữa, lại là quê hương!

Nếu ngẫm kỹ hơn, bi kịch chỉ mới bắt đầu từ khi vở kịch kết thúc, khi ông già đơn độc nằm lại giữa trời gió tuyết và khán giả có thể hiểu rằng ông đã kịp nghe những lời thành tâm ân hận từ một nạn nhân khác của bi kịch, thì những điều kinh khủng nhất chỉ vừa mới bắt đầu với nhân vật thứ năm – chủ nhân cuốn nhật ký. Chính cái nút thắt mãi mãi không được tháo gỡ đó đã để lại bế tắc cùng bất lực, biến một vở chính kịch thành bi kịch, đẩy mọi tình tiết đi vào tuyệt lộ – không còn đường vãn hồi. Trong trường hợp này, cao trào nằm ở tận cùng vở diễn, hệt như phía cuối con đường là vực thẳm vậy.

Ơn trời, “Dạ Cổ Hoài Lang” không chỉ có quặn lòng cùng nước mắt, nó còn có những điểm sáng thông qua nhân vật của Lương Thế Thành, có những màn đối đáp hài hước rất duyên giữa nhân vật ông Tư của chú Thành Lộc và ông Năm của chú Hữu Châu, để xen giữa những lần khóc hết nước mắt, khán giả còn được cười thả ga, được hy vọng, được an ủi.

Ấy là về các tầng ý nghĩa của vở, còn nói về trình diễn, có lẽ tôi không nên lạm bàn chuyện diễn xuất, bởi lẽ đến những người đã từng xem vở gốc với dàn diễn viên cũ cũng đã tỏ ra hài lòng hơn hẳn về phiên bản mới này, thậm chí mấy cô lớn tuổi còn không ngại khen nức nở hai bạn diễn viên trẻ ngay khi chưa kịp rời khán phòng. Vì vậy ở đây, tôi xin mạn phép dành thời lượng để nói về cái sướng của mình khi được xem trình diễn kép. Ai cũng biết chú Thành Lộc xuất thân từ gia đình có truyền thống nghệ thuật nói chung và anh chị em nhiều người theo bộ môn cải lương nói riêng, bản thân chú lại thăng hoa trên “mảnh đất” kịch nói, cho nên cái duyên được xem chú vừa diễn kịch, vừa xướng hẳn một bài ca cổ, không chỉ một lần mà đến hai ba lần trong một vở diễn, thì thật rất đáng trân trọng, rất đáng nhớ, và cũng rất đáng sướng. Cần nói thêm là bài Dạ Cổ Hoài Lang được xướng trong vở kịch là bài gốc của cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu, với ca từ nguyên bản mang hơi hướng cổ phong. Lời ca mộc mạc lần đầu cất lên không nhạc đệm, người xướng ca lại mặc bà ba trắng, càng tô đậm cái chất tài tử Nam Bộ trộn lẫn vào cái chất cô đơn lạc lõng giữa bối cảnh đất khách quê người. Đến lần thứ ba, Dạ Cổ Hoài Lang được xướng không trọn vẹn, bị bỏ ngõ như nút thắt ức chế của vở kịch, và cũng vẫn không có nhạc đệm, hệt như ca cổ thiếu đờn kìm, như chồng thiếu vợ, như người xướng hát thiếu người tri âm. Bản cổ nhạc vốn dĩ đã buồn da diết, nay lại càng thêm phần ám ảnh khôn nguôi.

Có lẽ từ nay về sau, mỗi lần nghe lại Dạ Cổ Hoài Lang, bên cạnh cái cảm thương cho lời người chinh phụ, tôi sẽ còn phải da diết với tiếng lòng của người đàn ông tha hương mất vợ trong vở kịch “Dạ Cổ Hoài Lang”.

Mộc Hân,

Sài Gòn, 2:38,

15/02/2015.

Vạn sự như ý

Ở Việt Nam, “Vạn sự như ý” có lẽ là câu chúc được ưa chuộng nhất mỗi dịp Tết nhất, hay thậm chí là vào tất cả những dịp đặc biệt nào mà người ta thường cầu chúc cho nhau điều này điều nọ.

Thi thoảng khi cần chúc Tết, câu cửa miệng của tôi luôn là “Anh khang thịnh vượng”, xong lại đến “Vạn sự như ý”, năm nào cũng như năm nào, người nào cũng như người nào, cứ lặp lại mệt nghỉ mà vẫn không mảy may cảm thấy nhàm chán và đơn điệu.

Nhưng mà, đến lần Tết Tây này, tôi lại bỗng dưng có chút hoài nghi, “Vạn sự như ý” có thật sự là một lời chúc, hay chỉ đơn thuần là một câu đầy tính mỉa mai?

Vấn đề không nằm ở người chúc hay người được chúc, phàm làm người ai chẳng mong được “Vạn sự như ý”, lại chẳng mong điều đó cũng xảy ra với những người mà mình yêu quý (người được chúc). Chuyện thành tâm, có lẽ không nên nghi ngờ mà mang tội!

Vấn đề lại nằm ở chỗ, liệu trong muôn vàn những khát khao chính đáng lẫn không chính đáng của nhân loại, có bao nhiêu điều được vận mệnh đáp ứng? Rồi khát khao của người này đôi khi lại mâu thuẫn với khát khao của người khác, vậy thì hóa ra lúc anh được như ý lại chẳng là lúc anh đang vui mừng trên sự bất như ý của người khác? Bỏ qua những cái tréo ngoe thông thường ấy đi, thậm chí có những chuyện mà hầu hết mọi người đều thành tâm mong muốn, nhưng vẫn cứ không được đáp ứng, như vụ rơi máy bay vừa rồi chẳng hạn, ai lại chẳng mong nó đừng rơi, nhưng nó vẫn rơi, mà lại là chiếc dân dụng thứ 5 trong năm!

Người ta sống vì khao khát được cái này cái nọ, song cũng lại đau khổ vì không được cái này cái nọ. Mà ở đời, trong muôn vàn chuyện xảy ra mới được một vài chuyện như ý muốn. Vậy thì, cái câu “vạn sự như ý” ấy, nghe như lời chúc phúc tốt lành nhất, hóa ra lại là câu mỉa mai cay đắng nhất.

Lật ngược lại vấn đề, giả sử trên thế giới bảy tỉ người này thật sự có một người được “Vạn sự như ý”, vậy thì anh ta hẳn là người hạnh phúc nhất thế gian rồi!

Thật ra không phải vậy, tôi lại hoài nghi rằng anh ta mới là người bất hạnh nhất thế gian! Bởi vì cái “vạn sự như ý” ấy của anh ta được đánh đổi bằng cái “vạn sự bất như ý” của sáu tỉ chín trăm chín mươi chín triệu người còn lại! Nhìn đồng loại mình đau khổ trong khi mình viên mãn về mọi mặt, liệu anh ta có còn cảm thấy hạnh phúc được chăng?

Cho nên, “Vạn sự như ý” thật ra không nên là một câu chúc, nó không đáng được đặt ngang hàng với những câu như là “An khang thịnh vượng” hay “Thanh tâm an lạc”. Bởi vì cái “an khang thịnh vượng” là do nỗ lực mà có được, còn cái “thanh tâm an lạc” lại là do ăn ở tốt mà có được, tất thảy đều có thể lấy đức mà đánh đổi, chứ không chênh vênh và thất đức như cái “vạn sự như ý”.

Người đời ưa chuộng câu chúc “Vạn sự như ý”, thật ra là vì người ta nhầm tưởng khi được “vạn sự như ý” thì con người sẽ hạnh phúc. Hóa ra lại chẳng phải như vậy, có lẽ nào vì “vạn sự như ý” là chuyện không thể xảy ra mà ngoài kia không có người ít nhất một lần trong đời cảm thấy mình thật sự hạnh phúc? Nếu suy ngẫm thật kỹ lưỡng, tôi tin sẽ có người cảm nhận như thế này, rằng vào những lúc họ hạnh phúc nhất, lại chính là lúc họ biết quý trọng hiện tại, quý trọng cái mình đang có, và biết cố gắng để vượt qua nghịch cảnh, chứ không phải vào những lúc họ cầu gì được đó. Cái hạnh phúc của việc “cầu gì được đó”, nó đáng thương đã đành, song lại còn chông chênh nữa. Thử nghĩ kỹ mà xem, nếu ở đời mà cầu gì cũng được, thì người ta còn sống vì cái gì nữa? Hầu hết mọi người đều sống vì những thứ mình không có hoặc chưa có được cơ mà!

Vậy nên, thay vì chúc nhau “Vạn sự như ý”, năm nay tôi chúc mọi người được “An khang thịnh vượng” và “Thanh tâm an lạc”, nhưng hãy nhớ rằng, cái giá trị nhất của câu chúc vẫn nằm ở chỗ tôi thành tâm mong mọi người hãy cố gắng và trải nghiệm cuộc sống để được như vậy.

Ai cũng xem trọng kết quả, nhưng cái giá trị nó lại nằm ở quá trình.

Mộc Hân

Sài Gòn, 1/1/2015

23:32

Vài nét về The Hunger Games: Mockingjay (phần 1)

Lẽ ra nên rủ ai đó đi xem Mockingjay chung, nhưng vì lịch trình của tôi dạo này nó hơi trái mùa, nên tôi quyết định đi xem một mình để khỏi câu kéo sang đến tuần sau. Quả tình, xem phim một mình rất dễ bị nghiện, nhất là khi phim vẫn còn nóng.

“The Hunger Games: Mockingjay” nguyên tác thật sự rất u ám, lên phim lại càng u ám hơn, nhưng cái đáng nói nhất là tôi lại có cảm giác xem phim thấy không đã bằng mấy phần trước. Hồi đầu, tôi cứ nghĩ là do Mockingjay bị cắt thành hai phần nên dài dòng lê thê, nhưng xem xong cả bộ phim thì thấy không phải vậy, vì nếu không cắt làm hai phần thì mấy phân đoạn diễn biến nội tâm sẽ rất nhạt và thiếu thuyết phục. Giả như mấy khúc chiến đấu với cả đâm chém nhau trong hai phần trước dù có rút ngắn hay cắt bớt cũng không sao, nhưng diễn biến tâm lý và dằn vặt nội tâm mà rút với chả cắt thì sẽ rất thảm họa. Chỉ là, nhìn chung thì phần này vẫn khá là nặng nề và thiếu kịch tính.

Về những điểm cộng và điểm trừ của phim (một cách rất sơ lược và chủ quan):

1/ Có vài tình tiết phát triển hơi khác truyện một chút, nhưng nhìn chung đều hợp lý, vì nếu giữ luôn cả mạch truyện khi phải cắt thành hai phần như thế này thì lên phim sẽ rất chán. Cụ thể như trường hợp của nhân vật President Alma Coin, rất chính trị gia, rất lừa tình, nhưng vẫn chưa kịp lộ bộ mặt thật, lại còn rộng rãi nhường hẳn sân chơi phản diện cho President Snow. Kiểu này thì có thể hy vọng ở phần cuối sẽ có bước ngoặt kịch tính cho Alma Coin, nhưng còn phải chờ xem tình tiết được lựa chọn sẽ là tình tiết nào trong truyện.

2/ Hồi đầu thấy thiên hạ có vẻ loạn xị lên về chuyện Jennifer Lawrence biết hát, trong khi chính bản thân chị thì lại tự thú là mình không biết hát. Hôm nay xem chị diễn xuất, cảm giác vẫn tuyệt vời như mọi khi, còn về giọng hát thì…cứ như sắp tắt thở vậy. Có điều, bài hát tên là “cây treo cổ” nên đúng là phải hát bằng cái giọng ấy nó mới thật! Phục chị luôn! À tiện thể, có lẽ cũng vì phim bị cắt thành hai phần, nên khán giả được bonus thêm những cảnh nổi dậy ở các quận trên nền nhạc “the hanging tree”, xem rất là phê.

3/ Bộ sậu “đoàn làm phim + stylist + nhà sản xuất” lên phim dễ thương siêu cấp hơn trong truyện, nhất là quả đầu ngầu chất của Cressida, làm tôi rất muốn tậu ngay một quả nhưng phải kiềm chế vì sợ bị quét ra khỏi nhà. Effie Trinket có nhiều đất diễn hơn hẳn, mà cá nhân tôi thấy phim khai thác nhân vật này theo hướng tách hẳn khỏi nguyên tác thật là một quyết định đúng đắn.

4/ Ngược lại, nhân vật Gale trên phim có vẻ ngu hơn trong truyện. Chí ít thì trong truyện, cái ngu của Gale là một cái ngu có ý thức, kiểu như biết là đôi lúc mình ngu nhưng chấp nhận cái ngu đó để được sống đúng với lý tưởng của mình, nói chung nhân vật dù không-thông-minh-lắm nhưng cũng rất nhất quán, thuyết phục và rất đàn ông. Còn cái kiểu ngu của bạn Gale trên phim là kiểu ngu lụy tình và sặc mùi ghen tuông vớ vẩn. Cái này chắc là góc nhìn cá nhân thôi, tại tôi là fan Peeta nên ai chửi Peeta tôi cũng mặc định quăng luôn vào black list.

5/ Tiện thể, Peeta phần này siêu siêu siêu thê thảm.

P.s: Đi xem phim một mình rất dễ nghiện, nhưng mà có chuyện này không thể không chửi để đòi lại công đạo cho quần chúng. Trước giờ cứ tưởng thể loại biến thái nhất có thể gặp trong rạp phim là các cặp đôi dắt nhau vô rạp nhưng không phải để xem phim (đùa chứ tiền thuê phòng khách sạn rẻ hơn giá hai vé xem phim ngày thứ 7 + bắp và nước đó mấy má). Giờ mới biết, trên đời chỉ có biến thái hơn chứ không có biến thái nhất, lại còn có cả thể loại dắt bồ đi xem phim mà con/thằng đó cóc hiểu mọa gì, cho nên đứa còn lại tự cho mình cái quyền ngồi chú thích + lồng tiếng + báo thức những cảnh kinh điển nguyên bộ phim của người ta. Ai mướn vậy mấy má? Mà phải chi nó chú thích đúng cũng không nói làm gì, đằng này cứ dăm ba phút lại la làng lên: “Sắp tới cảnh này bất ngờ lắm”, “Chi tiết này không có trong truyện”, làm mình đôi lúc cũng bị ngơ ngác không biết cái đứa đang chú thích kia nó có đọc truyện thật hay không hay là do não mình có vấn đề. Lạy các thánh, lần sau có dắt bồ đi xem phim thì cũng im miệng lại giùm cho thiên hạ thái bình.

Mộc Hân

Sài Gòn,

2:26, 23/11/2014

Viết cho Big Hero 6

Dạo gần đây tôi tìm được niềm vui mới, với những cái quen thuộc xưa cũ dường như lại lộn xộn hơn hẳn. Đi xem phim là một trong những thói quen xưa cũ ấy.

Sau hai tháng ăn ngủ điều độ, học hành nghiêm chỉnh, vùi đầu 4 tiếng/ngày trên lớp, 3 tiếng/ngày trong thư viện, 2 tiếng/ngày tự học mỗi tối,…nói chung là cả ngày không ngủ trên xe hay trên giường thì cũng là học, học, học,…tôi tự dưng thèm đi xem phim đến lạ. Thật ra xem phim cũng chả phải quyết định gì ghê gớm lắm, nếu bỏ qua cái tính dở dở ương ương và học đòi kén chọn của mình. Tôi cân nhắc mãi chẳng xong được dứt khoát là nên đi xem phim Việt để ủng hộ điện ảnh nước nhà hay là nên đi xem phim hoạt hình Disney: Hương Ga có vẻ hình sự và thu hút, còn Big hero 6 lại thuộc mảng siêu anh hùng (đúng cái mảng tôi không thích lắm). Nhưng rồi sau cùng, chính tôi cũng không hiểu tại sao vào phút chót lại chọn đi xem Big hero 6, bất chấp hàng loạt những lần cảm thấy khá hụt hẫng khi bước ra khỏi rạp vì phim của Disney.

Nhưng thật may cho tôi, lần đặt cược này lại lời gấp bội!

Trước tiên, khẳng định luôn một cách chắc chắn thế này để làm động lực cho những ai còn đang băn khoăn cân nhắc: Big hero 6 ăn đứt Frozen gần như về mọi mặt (vầng, trừ khoản âm nhạc, dĩ nhiên, vì Big hero 6 không phải phim ca nhạc). Nếu xét trên phương diện đối tượng, các bé gái có thể thích Frozen, nhưng với Big hero 6 thì trai gái gì cũng có thể thích tuốt, nói chung đối tượng được mở rộng ra hơn gấp đôi (và “bé gái già” là tôi đây cũng thích Big hero 6 hơn Frozen). So sánh đến đây thôi, phần sau sẽ dành toàn bộ cho Big hero 6.

Bộ phim vẽ ra một câu chuyện hết sức hoàn hảo đằng sau dàn siêu anh hùng hoành tráng, nói cách khác, nếu loại bỏ hẳn toàn bộ những yếu tố siêu anh hùng lấp lánh bề ngoài, ta nhận thấy phần xương sống cốt truyện của Big hero 6, từ liên kết các tuyến nhân vật, nguồn gốc của rắc rối, đến sắp xếp xung đột, rồi cách giải quyết vấn đề,…đều được xây dựng từ mạng lưới tình anh em, tình bạn, và tình cảm gia đình. Các nhân vật dù chính diện hay phản diện, dù là vai chính hay phụ, đa số đều hành động dựa trên nền tảng của ba loại tình cảm trên, cho nên khi lớp áo siêu anh hùng hay đại ác nhân được cởi bỏ, mọi hành động dù tốt dù xấu vẫn có thể được cảm thông, các nhân vật dù thiện dù ác đều hết sức gần gũi. Tôi nghĩ, ý đồ của Disney trong liên tiếp những bộ phim hoạt hình gần đây (Brave, Frozen, Big hero 6) là hướng trẻ con đến các giá trị tình cảm gia đình, bạn bè, dạy chúng cách vị tha và cách yêu quý mọi người xung quanh; nhưng Big hero 6 theo tôi vẫn là bộ phim thành công nhất, vì bên cạnh đó nó còn khuyến khích các bé học tập, định hướng sự ham thích khoa học kỹ thuật, và định nghĩa cách rõ ràng, thực tế, gần gũi hơn về siêu anh hùng. Quan trọng nhất, những định hướng ấy có vẻ không chỉ hiệu nghiệm với trẻ con, mà còn với những đối tượng “trẻ con lớn xác” như tôi đây, sống gần ¼ thế kỷ rồi mà vẫn còn mê phim hoạt hình.

Big hero 6 là một trong số những bộ phim hoạt hình hiếm hoi không có chế độ bảo kê nhân vật, do đó nó sẽ khiến bạn mới cảnh trước còn ngồi gập bụng cười phun hết cả bắp với nước ra ngoài thì ngay cảnh sau phải hả miệng khóc sướt mướt, và ai mà biết được, có thể ngay vào lúc bạn đang bùi ngùi xúc động nhất thì lại phải bất ngờ phun ra một tràng cười man rợ. Với cả Big hero 6 khác mấy mánh khóe của phim kinh dị ở chỗ khán giả sẽ không có bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào để nhận biết những đoạn chuyển trạng thái cảm xúc, hệ quả tất yếu là mọi người rất dễ rơi vào tình huống dở khóc dở cười, hoặc tệ hơn là vừa khóc vừa cười. Nói chung, tôi thành thật khuyên mọi người nên ăn hết bắp trước khi vào phim, kẻo không kiềm chế được (như tôi đây) thì mất tư cách lắm! :v (dù thật ra xung quanh ai cũng “mất tư cách” vậy thôi, cho nên nếu bạn không đi chung với người yêu thì đừng bận tâm giữ hình tượng làm gì)

Sau đây là phần danh mục ấn tượng:

1/ Nghề quản gia có lẽ nên được liệt kê vào danh sách những nghề nguy hiểm nhất mọi thời đại.

2/ Đừng đánh giá xuất thân của một con người qua dáng vẻ bề ngoài hoặc…cách họ mặc quần áo, nhưng hãy dựa vào đó để đánh giá đúng mức về độ điên của họ. Dĩ nhiên, hãy cảnh giác cao độ sau khi đã đánh giá xong.

3/ Nguyên lý bất di bất dịch: không có siêu anh hùng nào mà không có đại gia chống lưng, hoặc không thì siêu anh hùng đó phải là đại gia trước đã.

4/ Ở Việt Nam, người ta hay dạy trẻ con: “Đàn ông lên nào!”. Ở Disney, người ta dạy bọn trẻ: “Woman up!”. Tôi thích cách của Disney. :v

5/ Đừng bao giờ vào rạp trễ để bị mất phần đầu phim, nhưng tuyệt đối càng đừng bao giờ bỏ về trước khi phần credit chiếu xong. Hãy kiên trì đến phút chót!

Mộc Hân

Sài Gòn, 9/11/2014

Scandal 2: Hào quang trở lại – Ít bất ngờ, đầy ám ảnh

Tôi là một con yếu bóng vía, nhưng cứ thích đâm đầu vào các thể loại khuếch đại cái sự yếu bóng vía đó lên. Hôm 2/9 đi xem Scandal 2 xong về bị ám ảnh, nói ra chỉ sợ thiên hạ cười vào mặt, nhưng thật tình là tôi dễ bị dọa lớm! Vừa khéo, Scandal 2 lại dọa đúng cái tôi sợ nhất từ trước đến nay trong phim ảnh: concept giết người giấu xác.

1/ Nói về tính bất ngờ, Scandal 2 không bằng Scandal 1, có lẽ vì tôi đã quá quen với cách cài cắm tình tiết của Victor Vũ, với cả nhân vật Thanh Yến cũng giống giống nhân vật Kim Hồng trong Quả Tim Máu nên nhìn chung là không mấy bất ngờ lắm. Nhưng vừa may, vì bị ám ảnh bởi người thật việc thật (không như Scandal 1, từ đầu đến cuối toàn chong não ngồi đoán xem vấn đề bùa ngải tâm linh sẽ được giải quyết như nào để qua ải kiểm duyệt), cho nên từ đầu đến cuối toàn bị cuốn theo phim, ngồi sợ thấy mọe, lấy đâu tinh thần đoán điếc các thể loại nữa.

2/ Nói về yếu tố kinh dị, ở Scandal 2 có một cái rất đáng hoan nghênh, nhưng một lần nữa, vừa khéo lại phạm trúng đại kỵ của tôi, đó là không có ma mà vẫn gây ám ảnh. Ma cỏ các thể loại dù có ám ảnh đến đâu đi nữa thì vẫn luôn có một cái gì đó rất là huyền bí và không thật khi lên phim, nhưng vác nguyên cái xác lên thì… ờ, nó khá là thật! Hung thủ giết người giấu xác được hẳn một năm, thậm chí còn sống phây phây vui vẻ, ăn nên làm ra, chả thấy lương tâm cắn rứt mọe gì, cho đến khi xuất hiện một người rất giống nạn nhân, thì các bạn mới thi nhau xoắn quẩy hết lên. Chỗ này khắc họa khá đúng tính chất máu lạnh của mấy tay giết người giấu xác. À nhân tiện nói vụ máu lạnh, trong bộ ba giấu xác của Scandal 2 có một người máu lạnh thật, một người bị tâm thần phân liệt và một người giả vờ gồng mình máu lạnh. Hay ở chỗ, cả ba người đều đóng rất thực, lột tả rất ấn tượng tính cách nhân vật, không bị trùng lắp tính cách lẫn nhau.

3/ Cá nhân tôi thấy Trang Nhung diễn không hay bằng Vân Trang, mà thật ra vị trí vai diễn cũng đã không tương xứng rồi. Vai Bella nói trắng ra là một vai xác chết trong một bộ phim lấy xác chết làm trung tâm. Kể từ sau cái đoạn bạn “Bella” sống lại, thấy Trang Nhung diễn hết sức mờ nhạt. Ờ, cũng có thể là do tất cả những người còn lại đã diễn quá tốt nên bạn bị chìm chăng? Nhân tiện, nói về vai của Kiều Minh Tuấn một chút, mọi người bảo diễn hài không giống Thái Hòa, ờ thì đúng, nhưng không hiểu sao tôi lại thấy có nét giống Trung Dân, không biết có ai thấy giống tôi hơm! Chi Bảo, Thân Thúy Hà với Kinh Quốc thì thôi khỏi nói rồi, diễn cứ gọi là như đúng rồi ấy! Xem xong về bị ám ảnh khỏi ngủ luôn, mà thật ra chủ yếu là do tôi quá yếu bóng vía.

4/ Khách mời lần này xôm tụ quá, thích bộ áo dài của Đinh Ngọc Diệp, thích nhìn Kim Hiền và cực thích bạn nữ nào đó lạ hoắc đóng vai Emma Diễm – tục không chịu nổi!

5/ Bài hát cuối phim của Lê Cát Trọng Lý nghe ám ảnh vãi hồn!

6/ Cái đoạn bùm chíu máy bay đĩa bay các kiểu tràn vào Sài Gòn hài bỏ xừ! Cơ mà có Bình Minh, nhìn cũng thích không thua gì Kim Hiền.

Sài Gòn

3/9/2014

P.S: Không liên quan nhưng mà tháng này có phim “Sát thủ tháng 11” cũng hay lắm. Phim hành động, hình sự, gián điệp, chính trị, đạn bắn vèo vèo với cả trai xinh gái đẹp khoe mông khoe ngực đều đủ cả. Nói chung phim thuộc thể loại đáp ứng được một cơ số nhu cầu khác nhau của các đối tượng khác nhau (ờ, với điều kiện là 16+), muốn bất ngờ có bất ngờ, muốn lắc léo có lắc léo, muốn máu me có máu me, muốn headshot với cả đấm nhau đâm nhau ầm ầm cũng có, muốn trai xinh gái đẹp có trai xinh gái đẹp (bonus thêm vào pha nóng mắt nóng mặt và trần trụi), muốn pha thêm vài đường chính trị thì cũng có chính trị. Tóm lại là phim hơi dài nhưng đáng xem, và có lẽ bị cấm chiếu ở Nga (cái này tôi võ đoán thôi, tại trong tình hình đang căng thẳng các bên như này mà lại đi làm một bộ phim như này thì dễ gây kích động lắm).

Từng thề ước, Nhà giả kim gặp Đại gia Gatsby cùng đi trên con tàu có Cánh buồm đỏ thắm [Kỳ 4: Cánh buồm đỏ thắm]

4./ Cánh buồm đỏ thắm – Aleksandr Grin

Với “Cánh buồm đỏ thắm”, tôi chỉ mất khoảng sáu tiếng để đọc (dàn trải ra ba ngày), nhưng sẽ dành cả đời để nhớ; hệt như những câu chuyện cổ tích, chúng thường rất ngắn để đọc, nhưng ấn tượng thì luôn đủ dài để ta phải nhớ đến cả đời.

Cuốn tiểu thuyết tiêu biểu cho trường phái tân lãng mạn, nói một cách dễ hiểu, lại là một câu chuyện cổ tích mới: vừa gần gũi, vừa xa xôi; vừa thực thế, nhưng cũng vừa mơ mộng. Cốt truyện hết sức đơn giản, chân phương, không cầu kỳ, với lối viết thẳng thắng, mạnh mẽ, không ủy mị, biến tất cả những công chúa cùng hoàng tử cao sang xưa cũ trở nên thực tế, dữ dội và đầy cá tính ở ngoài đời thực. Trong cái không gian mơ hồ khó xác định năm tháng nơi chốn nhưng rõ ràng mang dáng dấp hiện đại với những máy bay cùng châu Mỹ được nhắc đến ấy, mụ phù thụy được cụ thể hóa thành sự ích kỷ và hời hợt của con người, quả táo độc được cụ thể hóa thành cuộc sống khắc khổ nghèo mạt, những ông tiên nữ thần được cụ thể hóa thành những người kể chuyện rong, người bán than với “phép màu” gieo niềm tin cho những đứa trẻ bất hạnh. Do đó, giữa cái không gian nửa lạ nửa quen ấy, độc giả có thể xác định được những nét cổ tích ở giữa đời thường. Đọc tiếp “Từng thề ước, Nhà giả kim gặp Đại gia Gatsby cùng đi trên con tàu có Cánh buồm đỏ thắm [Kỳ 4: Cánh buồm đỏ thắm]”

Từng thề ước, Nhà giả kim gặp Đại gia Gatsby cùng đi trên con tàu có Cánh buồm đỏ thắm [Kỳ 3: Đại gia Gatsby]

3./ Đại gia Gatsby – F. Scott Fitzgerald

Có lẽ tôi đang trên con đường đi ngược về quá khứ, vì theo thứ tự đọc của bốn cuốn sách, thì cuốn càng về sau lại càng được viết sớm hơn cuốn trước đó, từ vài đến vài chục năm.

Đại gia Gatsby được viết năm 1925, sau Thế chiến thứ nhất và trước Thế chiến thứ hai, vào giai đoạn khởi đầu của thời kỳ đại suy thoái kinh tế, ở nước Mỹ – nơi những giấc mơ trở thành hiện thực, ở trong mơ!

Điểm đầu tiên đặc biệt lôi cuốn tôi ở cuốn sách này là bút pháp miêu tả hết sức thuần thục, chi tiết và sinh động của tác giả, khi mà những cái trần tục và thanh cao nhất đều được lột tả bằng sự uyển chuyển nhưng quyền lực của ngôn từ. Dưới ngòi bút của Fitzgerald, sự xa hoa tột bậc đối nghịch với cái tận cùng nhơ nhớp đều sống động hệt như chúng ta đang được nhìn thấy tận mắt, chứ không phải đang cố sức tưởng tượng dưới tầng tầng lớp lớp những thứ từ vựng khô cứng, vô nghĩa. Bút pháp ấy vừa giàu tính hình ảnh, vừa có một cái gì đó hết sức đột phá nhưng cũng rất chừng mực, cho thấy dường như chính người cầm bút đã nhập vào nhân vật lúc nào không hay, khiến ngôi thứ nhất vì thế lại càng thêm sống động. Đọc tiếp “Từng thề ước, Nhà giả kim gặp Đại gia Gatsby cùng đi trên con tàu có Cánh buồm đỏ thắm [Kỳ 3: Đại gia Gatsby]”

Từng thề ước, Nhà giả kim gặp Đại gia Gatsby cùng đi trên con tàu có Cánh buồm đỏ thắm [Kỳ 2: Nhà giả kim]

2./ Nhà giả kim – Paulo Coelho

Khi đọc dòng nhận định mang tính chất lăng-xê ở trang bìa: “Cuốn sách bán chạy chỉ sau Kinh Thánh”, tôi chợt nghĩ đến giai thoại về “con tàu mà Chúa cũng không thể nhấn chìm”. Nhưng sau khi đọc xong “Nhà giả kim”, tôi mới hiểu, thật có căn cứ khi đưa ra nhận định như vậy, bởi toàn bộ cuốn truyện, từng dòng từng chữ, từng nhân vật, đều được nhuộm thắm một màu sắc tôn giáo huyền hoặc và cô đặc đức tin. Tôn giáo và tín ngưỡng cũng như khoa học và giả kim xuất hiện trong cuốn sách không dưới hình thức “độc thần” bác bỏ những tôn giáo khác, trái lại, nó mang hơi thở hòa quyện giữa Thiên Chúa giáo – Hồi giáo – Do Thái giáo, thậm chí là niềm tin của người vô thần, trong một tổng thể yên bình và trí tuệ, đẩy sự giao hòa giữa con người – thiên nhiên – thần thánh lên một đỉnh cao trước giờ chưa từng thấy ở bất kỳ tác phẩm nào khác, trừ Kinh Thánh. Vậy nên, trong một hoàn cảnh tưởng như là kiêu ngạo, sự bán chạy “chỉ sau Kinh Thánh” ấy chỉ đơn thuần cho thấy tính chất phân loại tác phẩm, cùng tầm vóc mà nó xứng đáng được nhận, dĩ nhiên là xếp sau bóng dáng vĩ đại của Kinh Thánh, xét về mặt tư tưởng giao hòa. Đọc tiếp “Từng thề ước, Nhà giả kim gặp Đại gia Gatsby cùng đi trên con tàu có Cánh buồm đỏ thắm [Kỳ 2: Nhà giả kim]”

Từng thề ước, Nhà giả kim gặp Đại gia Gatsby cùng đi trên con tàu có Cánh buồm đỏ thắm [Kỳ 1: Từng thề ước]

Như các bạn đã biết, dạo gần đây World Cup đang diễn ra rất náo nhiệt, cho nên kẻ ham vui là tôi đây không thể không tham gia. Blog Mộc Hân độ mười ngày trở lại ken đặc tin tức về các trận cầu, đến nỗi không còn đủ không gian để chen thêm bài viết có chủ đề khác vào. Sau khi cơn cuồng đã tạm hạ nhiệt, để chuẩn bị cho trận cuồng phong Đức – Mỹ tối nay, tôi nghĩ mình nên tĩnh tâm lại đôi ba phần, và tranh thủ chấm phá vài nét đối nghịch vào “bức tranh Mộc Hân” của mình, tôi sẽ viết vài dòng về những cuốn tiểu thuyết mình đã đọc dạo gần đây, trong một khung cảnh hết sức bức bối và với một tâm trạng ức chế kinh niên, khao khát nhiều hơn niềm tin để sống tiếp qua những chuỗi ngày khắc nghiệt đầu tiên trong đời.

[Thật ra đó là một lối nói hoa mỹ của thực trạng sinh viên mới ra trường chưa thể ổn định công ăn việc làm, cố gắng tìm kiếm niềm tin và động lực sống từ những cuốn sách]

Nhìn cái tựa, chắc bạn sẽ nhận ra tên các tác phẩm ấy. Bởi vì có chút khiên cưỡng khi đặt “Từng thề ước” bên cạnh ba tác phẩm tầm vóc kinh điển kia, cho nên tôi quyết định đưa nó ra rìa làm trạng ngữ, bỏ hay giữ cũng chẳng ảnh hưởng đến cấu trúc câu.

Danh sách các truyện, theo thứ tự đọc:

Từng thề ước – Tác giả: Đồng Hoa – Đọc từ tháng 12 năm ngoái đến tận tháng 5 năm nay, phá kỷ lục đọc lâu nhất dành cho một bộ ngôn tình, có lẽ tại vì tôi không hợp với mối tình chiến tranh các kiểu.

Nhà giả kim – Tác giả: Paulo Coelho – Đọc trong một tuần, vì tiếc không muốn đọc hết quá nhanh.

Đại gia Gatsby – Tác giả: F. Scott Fitzgerald – Đọc trong một tuần, tính cả thời gian xem phim bị ngắt quãng.

Cánh buồm đỏ thắm – Tác giả: Aleksandr Grin – Đọc trong ba ngày! Vâng, chỉ cần ba ngày và trung bình mỗi ngày hai tiếng lúc nghỉ trưa.

Sau đây là những ý kiến hết sức chủ quan, chỉ mang tính chất tham khảo. Hy vọng một lúc nào đó, sẽ có một ai đó đồng cảm, dù chỉ là với một vài dòng.

Vì tôi có đánh số chia đề mục và chia bài viết thành 4 kỳ liên tục, nên các bạn cứ theo số theo kỳ mà đọc cảm nhận về câu chuyện mà các bạn quan tâm. Đừng đọc hết nếu không thật sự quan tâm, vì nó sẽ dài lắm! Đọc tiếp “Từng thề ước, Nhà giả kim gặp Đại gia Gatsby cùng đi trên con tàu có Cánh buồm đỏ thắm [Kỳ 1: Từng thề ước]”